جميع انبيا و اوليا ، و عرفا و حكما به آن ختمىمآب منتهى مىشود . پس ديدن او ظاهر در همه اشيا عبارتست از بودن هريك از اشياء گواه و دليل بوجوب وجود او ، و تبيان و برهان بر ربوبيت و عظمت او ، و مظهر و مجلا از براى صفات او ، و مرائى و مرءات از براى انوار جمال اويند ، آرى : [ ورابا ] چشم معنا بين ، كه در طومار هرخارى * حديث حسن آن گل داستان در داستان بينى خليل‌آسا درا ، در آتش عشق و تماشا كن * كه خود را هرسر مو ، همچو شاخ ارغوان بينى و مجملا بينه و شواهد و ادله و براهين بر اين مقصد اعلى ، و مقصد اقصى ، از حد بيرون و از عدد افزونست ، چون منظور در وضع اين رساله اختصار است بسه برهان اختصار نمودم . اول برهانيست كه موقوف بر بطلان دور و تسلسل است تقريرش آنست كه : شكى و ريبى نيست كه از براى مفهوم موجود مصداقى متحقق و فردى ثابت است ، مصداق موجود من حيث انه موجود باقطع نظر از خصوصيات مصداقات محتمل است اينكه واجب باشد ، يا ممكن ، زيرا كه موجود اشتراكش معنويست ، و اين معنى بديهى است ، و به زودى در لمعات اثبات عينيت وجود در واجب الوجود بالذات نيز مبرهن خواهد شد ، پس مىگويم : آن مصداق موجود هرگاه واجب الوجود بالذاتست مطلوب ثابت مىشود ، و هرگاه واجب الوجود لذاته نيست ، لا محالة ممكن الوجود است ، زيرا كه موجود منحصر است بواجب الوجود و ممكن الوجود ، و برممتنع الوجود شامل نيست ، و هرممكنى محتاج است در وجود خود بموجدى و مرحجى ، چننانكه در لمعات سابقه ظاهر و هويدا گرديد و آن موجد يا واجب است و يا ممكن ، در صورت اول مطلوب ثابت است و در صورت دوم بموجد ديگر محتاج است ، اگر الى غير النهايه برود تسلسل است ، و اگر در مرتبه‌اى از مراتب برگردد دور است ، و محاليت هردو از لمعات سابقه معلوم گرديد ، پس بايد سلسله علل و مرجحات منتهى شوند بواجب الوجود بالذات تا دور و تسلسل لازم نيايد ، و اين معنى خلاف فرض است ، و با وجود اين مثبت مدعاست . دوم برهانى است كه موقوف بر بطلان دور و تسلسل نيست ، بلكه بطلان دور و تسلسل نيز از آن مستفاد مىشود ، و اين برهان از مخترعات محقق طوسى « قدس سره القدوسى » است كه در امور عامه كتاب تجريد در ابطال تسلسل ذكر فرموده‌اند ، و تقرير